Da mặt bị cháy nắng thường bắt đầu bằng cảm giác nóng rát, đỏ ửng và căng tức sau một buổi ngoài trời. Chúng tôi hiểu cảm giác lo lắng khi soi gương và thấy mặt đỏ sẫm. Tin tốt là phần lớn trường hợp nhẹ có thể tự phục hồi nếu bạn xử lý nhẹ nhàng. Bài này đi qua nguyên nhân, cách làm dịu, cách phục hồi và khi nào cần gặp bác sĩ.
Vì sao da mặt bị cháy nắng
Cháy nắng là phản ứng viêm của da khi tiếp xúc quá nhiều với tia cực tím. Tia UVB làm tổn thương lớp biểu bì, gây đỏ và rát. Tia UVA đi sâu hơn, góp phần làm da sạm và lão hoá.
Những tình huống dễ cháy nắng gồm đi biển, leo núi, chạy xe máy lúc trưa, hoặc đơn giản là chờ đèn đỏ lâu giữa nắng gắt. Làn da sáng, da vừa dùng sản phẩm tẩy tế bào chết hoặc retinoid cũng nhạy cảm hơn với nắng. Một số thuốc làm da nhạy nắng, nên nếu đang dùng thuốc bạn cần đọc kỹ hướng dẫn.
Mức độ cháy nắng cũng khác nhau. Có người chỉ hồng nhẹ vài giờ rồi hết. Có người đỏ rực, sưng, nổi bọng nước và cần chăm sóc y tế.
Xử lý trong 48 giờ đầu
Việc đầu tiên là vào chỗ mát và tránh nắng hoàn toàn. Sau đó, bạn làm dịu da bằng cách chườm khăn sạch mát (không dùng đá trực tiếp) lên mặt trong vài phút, lặp lại vài lần mỗi ngày. Uống đủ nước, vì da cháy nắng mất nước nhanh.
Rửa mặt bằng nước mát và sữa rửa mặt thật dịu, không chà xát. Sau đó bạn có thể thoa kem dưỡng ẩm mỏng, không mùi hương, hoặc gel có thành phần làm dịu như lô hội tinh khiết. Một số bác sĩ có thể cho dùng thuốc giảm đau chống viêm, nhưng bạn nên hỏi dược sĩ trước.
Trong giai đoạn này, bạn nên tạm tránh:
- Tẩy tế bào chết và các loại axit, retinoid.
- Nước nóng, xông hơi, tắm bồn nước nóng.
- Trang điểm dày và sản phẩm có cồn hoặc hương liệu mạnh.
Nếu có bọng nước, tuyệt đối không tự chọc hay lột. Bọng nước là lớp bảo vệ tự nhiên, và chọc vỡ dễ gây nhiễm trùng, để lại sẹo hoặc vết thâm.
Phục hồi và làm đều màu da sau cháy nắng
Sau vài ngày, da có thể bong như vảy mỏng. Đây là quá trình thay lớp da bị tổn thương, nên bạn hãy để da tự bong thay vì bóc. Việc dưỡng ẩm đều đặn giúp da bong nhẹ nhàng hơn và bớt ngứa.
Khi da hết đỏ rát và bong xong, bạn mới nghĩ đến chuyện làm đều màu. Lúc này, những thành phần dịu nhẹ như niacinamide hoặc vitamin C nồng độ thấp có thể giúp, nhưng cần thêm từ từ và thử trên vùng nhỏ trước. Làn da vừa hồi phục vẫn mỏng, nên đừng vội dùng các loại axit mạnh.
Vết sạm sau cháy nắng thường mờ dần theo thời gian nếu bạn bảo vệ da khỏi nắng. Nếu vết sạm kéo dài nhiều tháng hoặc đậm lên, có thể đó là tăng sắc tố sau viêm, và bạn nên gặp bác sĩ da liễu thay vì tự thử nhiều sản phẩm. Bạn cũng có thể đọc nguyên nhân tàn nhang và cách làm mờ tàn nhang để phân biệt các loại đốm sắc tố thường gặp.
Chống nắng đúng cách để không lặp lại
Phòng cháy nắng dễ hơn chữa cháy nắng rất nhiều. Bạn nên thoa kem chống nắng phổ rộng mỗi sáng, lượng đủ cho mặt và cổ, và thoa lại sau mỗi hai đến ba giờ khi ở ngoài trời, hoặc sau khi đổ mồ hôi nhiều.
Chỉ số SPF không phải để tăng thời gian ở ngoài nắng thoải mái. Chúng tôi khuyên bạn kết hợp thêm mũ rộng vành, khẩu trang, kính râm và áo chống nắng. Hạn chế ra ngoài vào khoảng giữa trưa nếu có thể.
Hãy nhớ vùng hay bị quên như tai, gáy, môi và mu bàn tay. Môi cũng cần son dưỡng có chống nắng. Nếu bạn cần sắp xếp chống nắng vào cả ngày, bài quy trình chăm sóc da ban ngày và ban đêm có thứ tự các bước cụ thể.
Một ví dụ quen thuộc là bạn đi chơi cuối tuần, thoa kem chống nắng một lần lúc 8 giờ rồi không thoa lại. Đến chiều mặt đã đỏ bừng. Lớp kem đã trôi theo mồ hôi và ma sát từ lâu.
Dấu hiệu cần đi khám
Bạn nên đến cơ sở y tế khi cháy nắng kèm sốt, ớn lạnh, buồn nôn, chóng mặt, hoặc mệt lả. Bọng nước nhiều, sưng mặt nặng, đau dữ dội, hoặc vùng da chảy dịch, có mủ cũng là lý do cần khám. Trẻ nhỏ và người lớn tuổi bị cháy nắng nặng cần được theo dõi sát hơn.
Ngoài ra, nếu bạn bị cháy nắng nhiều lần, hoặc có nốt ruồi hay mảng da thay đổi màu, hình dạng, kích thước, hãy đi khám da liễu. Cháy nắng lặp lại nhiều năm làm tăng nguy cơ các bệnh lý da, nên việc kiểm tra định kỳ rất đáng làm. Bạn có thể tham khảo thêm kiến thức phổ thông từ Học viện Da liễu Hoa Kỳ.
Nếu bạn muốn xây lại thói quen từ đầu, bài các bước chăm sóc da cho người mới bắt đầu là điểm xuất phát hợp lý. Da cháy nắng cần sự dịu dàng hơn là mẹo hay sản phẩm mới. Làm mát, dưỡng ẩm, che nắng và kiên nhẫn là bốn việc đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Khi da hồi phục, hãy giữ thói quen chống nắng để làn da của bạn không phải trải qua chuyện này lần nữa.
