Cách phục hồi da bị sẹo rỗ là câu hỏi chúng tôi gặp nhiều nhất từ những bạn từng bị mụn viêm nặng. Sẹo rỗ là dấu vết khó chịu, và không có phương pháp nào xoá sạch hoàn toàn. Tuy vậy, có nhiều cách giúp da mịn hơn đáng kể nếu bạn chọn đúng hướng và kiên nhẫn.
Sẹo rỗ là gì và các dạng thường gặp
Sẹo rỗ là những vết lõm trên da, hình thành khi mô da bị mất sau viêm nhiễm sâu. Chúng thường gặp ở má, thái dương và trán, nhất là sau mụn bọc, mụn nang. Có ba dạng thường được nhắc đến.
Sẹo đáy nhọn, hay còn gọi là icepick, nhỏ, hẹp và sâu như vết đâm. Sẹo hình hộp có cạnh rõ, đáy phẳng, thường ở má và thái dương. Sẹo lượn sóng có bờ thoải, tạo cảm giác da gập ghềnh.
Việc xác định đúng loại sẹo rất quan trọng, vì mỗi dạng thích hợp với phương pháp khác nhau. Nhiều người có cùng lúc nhiều dạng sẹo, nên việc đánh giá cần bác sĩ nhìn trực tiếp.
Vì sao da bị sẹo rỗ
Nguyên nhân chính là viêm sâu làm phá huỷ collagen dưới da. Khi cơ thể sửa chữa, lượng collagen mới tạo ra không đủ lấp đầy chỗ đã mất, nên bề mặt da lõm xuống. Mụn bọc, mụn nang kéo dài là thủ phạm hàng đầu.
Việc tự nặn mụn làm tăng nguy cơ này, vì lực bóp đẩy viêm lan sâu hơn. Bài có nên nặn mụn bọc có mủ không giải thích rõ cơ chế. Mụn không được điều trị sớm cũng làm tăng khả năng để lại sẹo.
Yếu tố di truyền và cơ địa cũng có vai trò. Có người bị mụn nặng nhưng ít sẹo, có người mụn nhẹ vẫn để lại sẹo. Thủy đậu hoặc các tổn thương da khác cũng có thể gây sẹo rỗ, dù ít gặp hơn mụn.
Chăm sóc tại nhà giúp da mịn hơn
Chăm sóc tại nhà không làm đầy sẹo rỗ sâu, nhưng giúp bề mặt da đều và khoẻ hơn, nên làm các phương pháp khác dễ thành công hơn. Bạn nên làm sạch dịu nhẹ, dưỡng ẩm đều và chống nắng mỗi ngày. Nắng làm sẹo lõm và vết thâm nhìn rõ hơn.
Các hoạt chất như vitamin C, niacinamide hay retinoid nồng độ thấp có thể giúp da đều màu và hỗ trợ tái tạo, nhưng cần thêm từ từ và quan sát phản ứng. Phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ trước khi dùng retinoid. Tẩy tế bào chết nhẹ một lần mỗi tuần giúp bề mặt mịn hơn.
Có một cách làm bạn nên thận trọng là dụng cụ lăn kim tại nhà. Kim quá dài hoặc dụng cụ không vô trùng có thể gây nhiễm trùng và tạo thêm sẹo. Nếu muốn lăn kim, hãy hỏi bác sĩ da liễu trước.
Nếu bạn vẫn còn mụn hoạt động, hãy kiểm soát mụn trước khi nghĩ đến sẹo. Bài cách chăm sóc da mụn có lộ trình cho giai đoạn này.
Các phương pháp điều trị tại cơ sở y tế
Bác sĩ da liễu có nhiều lựa chọn tuỳ loại sẹo. Lăn kim hoặc vi kim kích thích da tạo collagen mới, thường cần nhiều buổi. Laser, nhất là laser fractional, tạo các vi tổn thương có kiểm soát để tái cấu trúc da. Peel hoá học với nồng độ phù hợp có thể cải thiện sẹo nông và bề mặt da.
Với sẹo đáy nhọn, bác sĩ đôi khi dùng kỹ thuật cắt, nâng đáy sẹo hoặc đốt hoá chất tại điểm. Với sẹo hình hộp và lượn sóng, kỹ thuật cắt đáy sẹo, chất làm đầy, hoặc kết hợp nhiều phương pháp có thể được cân nhắc.
Mỗi phương pháp đều có rủi ro, như đỏ, bong, tăng sắc tố sau viêm, nhất là ở da sẫm màu. Thời gian hồi phục cũng khác nhau. Vì vậy bạn nên tìm hiểu từ bác sĩ có chuyên môn, hỏi rõ rủi ro và những gì cần chuẩn bị. Không nên chọn dịch vụ chỉ vì quảng cáo hứa hẹn kết quả nhanh.
Bạn cũng có thể đọc thông tin phổ thông về điều trị sẹo tại Học viện Da liễu Hoa Kỳ trước buổi khám để chuẩn bị câu hỏi.
Kỳ vọng thực tế và cách phòng sẹo mới
Phần lớn bác sĩ đồng ý rằng sẹo rỗ có thể cải thiện chứ khó mất hoàn toàn. Mức cải thiện phụ thuộc loại sẹo, độ sâu, cơ địa và việc chăm sóc sau điều trị. Thường cần nhiều buổi, và vài tháng mới thấy rõ sự khác biệt. Bạn nên cảnh giác với những lời hứa xoá sạch sẹo.
Cách tốt nhất là phòng sẹo mới. Điều trị mụn sớm, không nặn mụn bằng tay, và giữ da sạch giúp giảm nguy cơ rất nhiều. Khi có mụn bọc, bạn nên gặp bác sĩ thay vì chờ nó tự xẹp quá lâu. Thêm vào đó, bạn có thể xem cách trị mụn tại nhà an toàn để biết cách xử lý ban đầu.
Việc chống nắng sau mọi điều trị là điều bắt buộc. Da đang hồi phục rất nhạy cảm, nắng làm tăng nguy cơ thâm sạm. Hãy tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau điều trị của bác sĩ.
Sống chung với sẹo rỗ đòi hỏi sự kiên nhẫn và cả sự nhẹ nhàng với chính mình. Nhiều người nhìn sẹo của mình rõ hơn nhiều so với người khác nhìn. Hãy làm những gì có thể để da khoẻ hơn, nhưng đừng để cuộc tìm kiếm làn da hoàn hảo lấy đi sự tự tin của bạn.
